Kongres Luar Biasa FAM Pertama 2025, Isnin, 30 Jun 2025
Oleh Hurairah Hamka Azmir (Malaysia)
Ada ketika dalam sejarah sesebuah organisasi, kegagalan tidak lagi boleh diukur dengan jumlah kemenangan atau kekalahan. Ia diukur dengan hilangnya kepercayaan.
Bola sepak Malaysia telah sampai ke titik itu. Krisis yang melanda bukan sekadar menyaksikan keputusan perlawanan dibatalkan atau peluang ke pentas Asia berkecai. Lebih daripada itu, ia menyaksikan maruah bola sepak negara dipersoalkan di pentas antarabangsa sehingga memerlukan campur tangan badan induk dunia dan benua.
Titik terendah bola sepak Malaysia
Apabila FIFA dan AFC terpaksa masuk campur dalam urusan sebuah persatuan kebangsaan, itu bukan lagi isu teknikal. Ia adalah isyarat bahawa sesuatu dalam sistem telah gagal berfungsi sebagaimana sepatutnya.
Dalam keadaan sedemikian, tindakan seluruh Jawatankuasa Eksekutif meletakkan jawatan pada 27 Januari lepas merupakan langkah yang tepat. Ia bukan sekadar tindakan berundur daripada jawatan. Ia adalah pengakuan bahawa institusi yang mereka pimpin telah kehilangan keyakinan awam.
Bulan September depan bakal menyaksikan kepimpinan baharu Persatuan Bolasepak Malaysia (FAM) dilantik selepas Ahli Jawatankuasa Eksekutif bagi penggal 2025-2029 meletakkan jawatan secara berjemaah susulan daripada keputusan Mahkamah Timbang Tara Sukan (CAS).
Namun persoalan terbesar hari ini ialah, apakah makna peletakan jawatan itu sekiranya individu-individu yang sama kembali menawarkan diri untuk memimpin semula? Bukankah itu menjadikan keseluruhan episod tersebut sekadar satu simbolisme yang kosong? Jika akhirnya tiada apa yang berubah, untuk apa peletakan jawatan itu dilakukan?
Peletakan jawatan satu upacara
Peletakan jawatan bukanlah satu upacara. Ia bukan alat untuk meredakan kemarahan orang ramai sebelum kembali menduduki kerusi yang sama beberapa bulan kemudian. Ia adalah manifestasi akauntabiliti. Dan akauntabiliti sentiasa datang bersama pengorbanan. Kita sering tersalah faham mengenai maksud bertanggungjawab. Ramai menyangka memohon maaf sudah memadai. Ada yang beranggapan meletakkan jawatan sudah mencukupi.
Hakikatnya, akauntabiliti bukan sekadar meninggalkan jawatan. Ia adalah kesediaan menerima bahawa sesebuah institusi mungkin memerlukan kepimpinan baharu bagi memulihkan keyakinan yang telah hilang.
Inilah prinsip yang diamalkan dalam organisasi-organisasi besar di seluruh dunia. Apabila berlaku kegagalan besar, lembaga pengarah berundur. Apabila berlaku tragedi, menteri melepaskan jawatan.
Bukan semestinya kerana mereka melakukan kesalahan secara peribadi. Tetapi kerana mereka memahami bahawa kredibiliti institusi jauh lebih penting daripada kedudukan individu. Malangnya, kita sering melihat budaya yang berbeza. Jawatan dilepaskan hari ini. Esok, jawatan yang sama cuba diraih semula.
Nilai sebuah pengunduran
Kalau akhirnya destinasi tetap sama, apakah nilai sebuah pengunduran? Lebih membimbangkan, apakah mesej yang sedang dihantar kepada penyokong? Bahawa tiada siapa lagi yang layak memimpin? Bahawa pembaharuan hanya boleh berlaku dengan individu yang sama? Bahawa krisis sebesar ini masih belum cukup untuk melahirkan generasi kepimpinan yang baharu?
Jika benar begitu, maka masalah sebenar bola sepak Malaysia bukan lagi soal prestasi. Masalahnya ialah budaya. Budaya yang terlalu bergantung kepada individu sehingga institusi gagal melahirkan pelapis. Sedangkan dalam mana-mana organisasi yang sihat, kepimpinan sepatutnya boleh bertukar tanpa menggugat kelangsungan organisasi. Lebih penting lagi, dunia sedang memerhati.
Kongres yang dipengerusikan oleh Presiden Persatuan Bolasepak Malaysia (FAM), Datuk Mohd Joehari Mohd Ayub ini telah berlangsung di Dorsett Grand Subang, Subang Jaya, Selangor, tahun lepas.
Dunia sedang memerhati FAM
FIFA memerhati. AFC memerhati. Penaja memerhati. Penyokong memerhati. Apa yang mereka mahu lihat bukan sekadar pindaan peraturan atau kenyataan media. Mereka mahu melihat bahawa Malaysia benar-benar memahami pengajaran daripada episod yang memalukan ini. Dan pengajaran itu mestilah diterjemahkan melalui tindakan.
Bukan slogan. Bukan retorik. Tetapi keberanian untuk memulakan lembaran baharu. Tidak dinafikan, ada dalam kalangan bekas ahli Jawatankuasa Eksekutif yang mempunyai pengalaman luas. Pengalaman itu wajar dihargai. Namun pengalaman tidak semestinya diterjemahkan melalui jawatan. Mereka masih boleh menjadi penasihat. Masih boleh membantu proses pembaharuan. Masih boleh berkongsi kepakaran. Tiada siapa mempertikaikan pengalaman mereka.
Yang dipersoalkan ialah kewajaran mereka kembali memohon mandat sebaik sahaja sebuah kegagalan institusi yang begitu besar berlaku.
Sejarah sukan dunia mengajar kita
Malah, sejarah sukan dunia sendiri menunjukkan bahawa apabila sesebuah institusi berdepan krisis keyakinan, pembaharuan kepimpinan sering menjadi sebahagian daripada proses pemulihan.
Bekas Presiden Kehormat FIFA, João Havelange, melepaskan jawatannya pada 2013 selepas skandal rasuah ISL mencemarkan reputasi badan bola sepak dunia.
Di Jepun pula, Presiden Jawatankuasa Olimpik Jepun, Tsunekazu Takeda, berundur ketika kontroversi proses bidaan Sukan Olimpik Tokyo 2020 memuncak. Dalam sukan tinju antarabangsa, Presiden AIBA, Wu Ching-kuo, turut mengundurkan diri selepas organisasi itu dilanda krisis kewangan dan tadbir urus.
Mereka mungkin mempunyai pengalaman. Mereka mungkin masih mempunyai penyokong. Namun mereka memahami satu hakikat yang lebih besar daripada kepentingan peribadi, bahawa sesebuah institusi hanya boleh memulihkan keyakinan apabila masyarakat melihat wujudnya permulaan yang baharu.
Itulah bezanya antara sekadar melepaskan jawatan dengan benar-benar menerima tanggungjawab.
Dalam tadbir urus, ada waktunya seseorang pemimpin perlu berundur bukan kerana beliau sudah tidak mampu memimpin, tetapi kerana institusi yang dipimpinnya memerlukan ruang untuk membina semula kepercayaan.
Maruah organisasi kadangkala lebih penting daripada kesinambungan seseorang pemimpin.
Jika negara-negara dan badan sukan antarabangsa boleh menerima hakikat bahawa pembaharuan kepimpinan adalah sebahagian daripada proses pemulihan, mengapa kita begitu sukar menerima prinsip yang sama?
Bekas Naib Presiden FAM, Datuk Saaran Nadarajah merupakan antara jurucakap utama FAM sejak krisis naturalisasi tujuh pemain berlaku.
Hakikat pahit yang perlu diterima
Dalam politik korporat, terdapat satu ungkapan yang cukup mudah. “Sometimes leadership must change, not because the people are incapable, but because the institution deserves a fresh beginning.”
Itulah hakikat yang perlu diterima. Ini bukan soal menghukum sesiapa. Ini juga bukan soal membalas dendam terhadap mana-mana pihak. Ini soal menghormati prinsip akauntabiliti.
Jika peletakan jawatan dibuat atas nama tanggungjawab bersama, maka logiknya ialah membuka ruang kepada kepimpinan baharu membina semula kepercayaan yang telah musnah. Jika tidak, masyarakat akan melihat peletakan jawatan itu hanyalah satu sandiwara.
Sekadar menunggu masa sebelum kembali ke kerusi asal. Dan persepsi seperti itulah yang paling sukar dipulihkan.
Bola sepak Malaysia telah kehilangan terlalu banyak masa.
Pemilihan kali ini jadi titik pemisah
Terlalu banyak peluang. Terlalu banyak keyakinan. Pemilihan kali ini sepatutnya menjadi titik pemisah antara masa lalu dan masa hadapan. Bukannya jambatan untuk membawa kita kembali ke tempat yang sama. Kerana hakikatnya mudah.
Institusi yang benar-benar ingin berubah tidak akan bermula dengan mengulangi formula yang telah gagal. Ia bermula dengan keberanian untuk memilih jalan yang berbeza. Dan jika kita benar-benar mahu memulihkan maruah bola sepak Malaysia, keberanian itulah yang paling diperlukan hari ini.
Keberanian itu, kita letakkan kepada para wakil ahli gabungan FAM yang akan mencalonkan barisan baharu menjelang 19 Julai ini dan seterusnya pengundian pada 19 September kelak.
Lakukan perkara yang betul. Kita di titik terendah, dan jika kita tidak mengubahnya sekarang, kita tidak akan dapat melakukannya sampai bila-bila.